✦ หนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์ภูมิปัญญาไทย สร้างสรรค์สู่สากล
← ผลิตภัณฑ์ทั้งหมดศิลปะประดิษฐ์และของที่ระลึก

ขันลงหินบ้านบุ

รหัสผลิตภัณฑ์ 991500044701

รายละเอียดผลิตภัณฑ์

แหล่งทำขันลงหินในประเทศไทยนั้น มีอยู่แห่งเดียว คือที่ตำบลบ้านบุ อำเภอบางกอกน้อย บริเวณข้างวัดสุวรรณาราม ริมคลองบางกอกน้อย ปัจจุบันนี้คือ ย่านหลังที่ว่าการเขตบางกอกน้อย การทำขันลงหินเป็นอุตสาหกรรมในครัวเรือนอย่างหนึ่ง บ้านที่ทำขันลงหินซึ่งอยุ่ใกล้กันในละแวกนั้นมีกว่าร้อยครอบครัว เล่ากันว่า ครอบครัวทำขันลงหินนี้ต้นตระกูลสืบมาจากอยุธยา เมื่อกรุงแตกก็อพยพกันเป็นหมู่มาอยู่ที่บางลำภูเป็นแหล่งแรก แล้วย้ายมายังบ้านบุจนปัจจุบันพระพุทธเจ้าหลวงเคยเสด็จประพาสบ้านบุตรัสว่า "พวกนี้ดี อยู่กับไฟ แต่ไม่เคยมีไฟใหม้ " ด้วยการหลอมเนื้อขันนั้นต้องใช้ไฟจากเตาสูบซึ่งลุกโพลงอยู่ตลอดเวลา เขาปลูกเป็นโรงหลังคาสูง มีเตาสูบ 1-3 เตา ใช้คนชักสูบให้ไฟแรงสม่ำเสมอ ช่างหลอม และ ช่างตีนั้นต้องนั่งล้อมวงอยู่ข้างกองไฟตลอดเวลา ช่างพวกนึ้จึงแทบจะไม่รู้จักร้อน หนาว และ ทั้งที่โรงเรือน สิ่งก่อสร้างต่าง ๆ จะเป็นเชื้อไฟได้อย่างดี แต่ก็ไม่เคยปรากฏว่าไฟจะสร้างความเดือดร้อนให้กับพวกเขาเลย เข้าทำนองอยู่กับไฟก็ต้องรู้จักเล่นกับไฟ

ผลิตโดยนางเมตตา เสลานนท์ต.ศิริราช อ.บางกอกน้อย จ.กรุงเทพมหานคร

กระบวนการผลิต

ใช้โลหะที่จะหลอมเป็นเนื้อขัน ซึ่งสมัยก่อนเข้าใช้ทองที่นำมาจากเมืองจีน เรียกว่าทองม้าล่อ ต่อมาเราผสมได้เองที่เรียกว่าเล่นแร่แปรธาตุ ก็เลยเรียกทองม้าล่อมาตลอด ปัจจุบันเขาใช้ทองแดงผสมดีบุก กับ เศษทองที่เหลือจากขัน เช่น เศษตะไป และ จากขันเก่า เชื่อกันว่าเนื้อทองม้าล่อแต่เดิมก็ยังอยู่มาจนทุกวันนี้ เพราะเขารับซื้อเศษขันลงหินเก่า ๆ ซึ่งมีกลับมายังบ้านบุทุกวัน เนื้อเดิม หรือ ธาตุขันลงหินเดิมจึงมีผสมอยู่ในขันลงหินทุกใบ เขายังเรียกเศษทองที่ใช้ผสมรวมกับดีบุก และ ทองแดงนี้ว่า ทองม้าล่อ อยู่ เนื้อขันลงหินจึงมีโลหะสามอย่างผสมกัน คือ ทองแดง ดีบุก และ ทองม้าล่อเท่านั้น จะมีอย่างอื่นปนด้วยไม่ได้เด็ดขาด เช่น ถ้ามีทองเหลืองปนแม้แต่นิดเดียว เนื้อทองจะไม่ประสานกัน ตีแล้วแตกทันที

จุดเด่นของผลิตภัณฑ์

เป็นงานหัตถกรรมมือ

ปริมาณการผลิต

10นิ้ว / 4วันไม่รวมแกะสลักลาย

ราคา

10นิ้ว / 4วันไม่รวมแกะสลักลาย

สถานที่จำหน่าย

- 133 ตรอกบ้านบุ ถ.จรัญสนิทวงศ์32 ต.ศิริราช อ.บางกอกน้อย จ.กรุงเทพมหานคร 0-2424-1689

ข้อมูลเพิ่มเติม

คุณเมตตา เสนาลานนท์

ข้อมูลกลุ่มผู้ผลิต

ชื่อกลุ่มผู้ผลิตชุมชน: นางเมตตา เสลานนท์
จำนวนสมาชิก: 20 คน
ที่อยู่: 133 ตรอกบ้านบุ ถ.จรัญสนิทวงศ์32 ต.ศิริราช อ.บางกอกน้อย จ.กรุงเทพมหานคร
โทรศัพท์: 0-2424-1689
โทรสาร: 0-2424-1689

ข้อมูลประธานหรือหัวหน้ากลุ่ม

ชื่อประธาน/หัวหน้ากลุ่ม: นางเมตตา เสลานนท์
อายุ: 52 ปี
ที่อยู่: 133 ตรอกบ้านบุ ถนนจรัญสนิทวงศ์ 32 ต.ศิริราช อ.บางกอกน้อย จ.กรุงเทพมหานคร
โทรศัพท์: 0-2424-1689
โทรสาร: 0-2424-1689